OLIY TAʹLIMDA YANGI DAVR: QAMROV, IMKONIYAT VA NATIJA

     "Toshkent haqiqati" gazetasining bugungi sonida Chirchiq davlat pedagogika universiteti rektori G‘ofurjon Muxamedovning “Oliy ta’limda yangi davr: qamrov, imkoniyat va natija” sarlavhali maqolasi chop etildi.     

     Mustaqilligimizning 35 yilligi – bosib o‘tilgan yo‘lni inson hayotidagi o‘zgarishlar bilan baholaydigan tarixiy palladir. Istiqlol yillarida ta’lim millat taraqqiyotining mustahkam tayanchiga aylandi, keyingi o‘n yilda esa oliy ta’limdagi yangilanishlar minglab yoshlarga keng yo‘l ochdi. Endi asosiy vazifa – yaratilgan imkoniyatni sifatli bilimga, sifatli bilimni esa mamlakat taraqqiyotiga xizmat qiladigan natijaga aylantirish. Bu jarayonni respublika miqyosidagi islohotlar va Chirchiq davlat pedagogika universiteti tajribasi yaqqol ko‘rsatadi.
     2016 yilga kelib O‘zbekiston oliy ta’limida yillar davomida to‘planib qolgan muammolar yaqqol sezilardi. Oliy ta’limga qamrov past, qabul imkoniyatlari cheklangan, mavjud universitetlar va ta’lim yo‘nalishlari esa aholi soni, yoshlar ulushi va mehnat bozorining tez o‘zgarayotgan ehtiyojlariga to‘liq javob bermasdi. Universitetga kirish ko‘plab yoshlar uchun katta orzu edi. Ammo bu orzuni amalga oshirish imkoniyati hammaga ham nasib etmasdi. 2016 yildan keyin bu ehtiyojlarga munosabat tubdan o‘zgardi. Oliy ta’limga mamlakatning intellektual va iqtisodiy taraqqiyotini belgilaydigan strategik resurs sifatida qaraldi: yangi oliy ta’lim muassasalari ochildi, qabul parametrlari oshirildi, ta’lim shakllari ko‘paydi, hududlarda universitetlar tashkil etildi, nodavlat va xorijiy oliygohlarga ham keng imkoniyatlar yaratildi. Natijada, universitet yoshlar hayotidagi nodir imkoniyatdan jamiyatning keng qatlamlariga ochilgan taraqqiyot maydoniga aylana boshladi.
     Oliy ta’limdagi o‘zgarishlarni to‘rtta uzviy tushuncha orqali anglash mumkin: qamrov, imkoniyat, sifat va natija. Qamrov – universitet eshigining ochilishi, imkoniyat – talabaning o‘qishi, izlanishi va qobiliyatini namoyon qilishi uchun muhit, sifat – ana shu muhitning bilim va mustaqil tafakkurga aylanishi, natija esa bitiruvchining jamiyatda qanday qo‘shimcha qiymat yaratayotganida ko‘rinadi.
     O‘zgarishning ko‘lamini raqamlar aniq ko‘rsatadi. 2016 yilda 18–23 yoshli aholining oliy ta’lim bilan qamrovi 7, 2 foiz atrofida edi, 2024/2025 o‘quv yili boshiga kelib bu ko‘rsatkich 47, 7 foizga yetdi. 2025 yilga kelib mamlakatdagi talabalar soni 1, 7 million nafarga yaqinlashdi. Oliy ta’lim tashkilotlari soni esa 207 taga yetdi. Ular orasida davlat, nodavlat va xorijiy universitetlar ham bor. Bu raqamlar bir narsani ko‘rsatadi: oliy ta’limning jamiyatdagi o‘rni va undan foydalanish imkoniyati tubdan o‘zgardi.
     Bu o‘zgarishning yana bir muhim jihati oliy ta’limning geografiyasi bilan birga uning ijtimoiy tarkibi ham kengayganidir. Ilgari universitetga kirish ko‘proq yirik shaharlar va imkoniyati keng oilalar farzandlari uchun qulay bo‘lgan bo‘lsa, bugun hududlar, xotin-qizlar, ijtimoiy himoyaga muhtoj yoshlar va mehnat faoliyatini ta’lim bilan birga olib borayotgan fuqarolar uchun ham yo‘llar ochildi. Bu esa oliy ta’limni faqat diplom beruvchi tizim emas, ijtimoiy tenglik va imkoniyatlar harakatchanligini ta’minlovchi institutga aylantirmoqda.
     Oliy ta’limning ommaviylashuvi mehnat bozori oldiga ham yangi vazifa qo‘ydi. Endi masala ko‘p sonli bitiruvchini tayyorlash emas, ularning bilim va kompetentsiyalarini iqtisodiyotning real ehtiyojlari bilan uyg‘unlashtirishdir. Shu bois universitetlar qaysi mutaxassislikka ehtiyoj ortib borayotganini, qaysi sohada kadrlar ortiqcha yoki yetishmayotganini muntazam tahlil qilib borishi kerak. Qamrov iqtisodiyot talabidan uzilsa, son yutuq bo‘lib qoladi, ammo natijaga aylanmaydi.
     Eng muhim natija faqat yangi universitetlar ochilganida emas, oliy ta’limning odamlarga yaqinlashganida. Ilgari ko‘p yoshlar universitetda o‘qish uchun poytaxt yoki yirik shaharlarga borishga majbur edi. Hududlardagi yangi oliygohlar esa oila xarajatini kamaytirdi, tanlovni ko‘paytirdi va mahalliy intellektual muhitni kuchaytirdi. Kechki, sirtqi va masofaviy ta’lim shakllarining kengayishi ishlayotgan, oilaviy mas’uliyati bor yoki an’anaviy kunduzgi ta’lim imkoniga ega bo‘lmagan fuqarolar uchun ham yangi yo‘l ochdi.
     Davlat oliygohlari qatorida nodavlat va xorijiy universitetlar faoliyatining kengayishi raqobat muhitini ham yaratdi. Abiturient uchun tanlov ko‘paydi, universitetlar uchun esa ta’lim dasturlarini yangilash, mehnat bozoriga yaqinlashish va sifat uchun kurashish zarurati kuchaydi. Shu ma’noda, keyingi yillarda mamlakatda oliy ta’limning yangi arxitekturasi shakl­landi: turli mulk shaklidagi universitetlar, yangi ta’lim yo‘nalishlari, hududiy oliygohlar va turli ta’lim shakllari bir tizimning tarkibiy qismlariga aylandi.
     Qamrovning o‘sishi faqat statistika emas. Har bir raqam ortida bir yoshning orzu­si, bir oilaning ishonchi va yangi hayot yo‘li turibdi. Universitetga kirish imkoniyati kengayishi jamiyatdagi ijtimoiy mobillikni ham kuchaytirdi, yoshlar o‘z taqdirini bilim va kasb orqali o‘zgartirish mumkinligiga ishona boshladi, ota-ona farzandining oliy ma’lumot olishini real maqsad sifatida ko‘ra boshladi. Bu jarayonda xotin-qizlar va ijtimoiy himoyaga muhtoj yoshlar uchun yaratilgan imkoniyatlar alohida ahamiyat kasb etdi. Qo‘shimcha davlat grantlari, ta’lim kreditlari, kontrakt xarajatlarini qoplash mexanizmlari va manzilli ijtimoiy ko‘mak ta’lim yo‘lidagi iqtisodiy to‘siqlarni kamaytirdi. Masalan, 2025/2026 o‘quv yilida tavsiyanomaga ega, oliy ma’lumoti bo‘lmagan xotin-qizlar uchun qo‘shimcha davlat grantlari 4 mingtaga etkazildi. Bu kabi mexanizmlar iqtidorni oilaviy sharoit yoki moddiy imkoniyat cheklab qo‘ymasligiga xizmat qiladi.
     Qamrovning eng katta ijtimoiy samarasi oliy ta’limning elita imkoniyatidan ommaviy taraqqiyot institutiga aylanayotganidir. Lekin bu yutuq yangi mas’uliyatni ham keltirib chiqaradi. Universitet eshigini ochish muhim, ammo shu eshikdan kirgan yoshlarni yetuk va raqobatbardosh mutaxassis qilib chiqarish undan ham muhim.
     Yoshlarni universitetga qabul qilish bilan vazifa tugamaydi. Ya’ni, uning ta’limni uzluksiz davom ettirishi, moddiy yoki ijtimoiy qiyinchiliklar tufayli o‘qishdan chetda qolmasligi, o‘z iqtidorini namoyon etishi uchun tizimli sharoit kerak. Keyingi yillarda grant, ta’lim krediti, stipendiya, ijtimoiy yordam, akademik mobillik va qo‘shma dasturlar ana shu maqsadga xizmat qiladigan yaxlit mexanizmga aylandi. Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash bu tizimning eng muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘ldi. Magistraturada tahsil olayotgan xotin-qizlarning ­kontrakt to‘lovlarini davlat byudjeti hisobidan qoplash, ta’lim kreditlari, qo‘shimcha grantlar va doktorantura imkoniyatlari “talaba – magistrant – doktorant – olima” uzviyligini ta’minlashga xizmat qilmoqda. Bu yerda gap vaqtinchalik imtiyoz emas, mamlakatning intellektual salohiyatini uzoq muddatli rivojlantirish haqida bormoqda.
     Imkoniyatning yana bir qirrasi – xalqaro akademik muhitga chiqish. Qo‘shma ta’lim das­turlari, akademik mobillik va xorijiy universitetlar bilan hamkorlik talabaga boshqa ilmiy maktablarni ko‘rish, til va kasbiy kompetentsiyalarini sinash, global mehnat bozorini anglash imkonini beradi. Raqamli ta’lim resurslari, ­elektron kutubxonalar va sun’iy intellekt vositalari esa bilim olishni auditoriya chegarasidan chiqarmoqda.
     Qamrov oshdi, imkoniyatlar kengaydi. Endi eng asosiy savol: bu imkoniyatlar qanday sifatga aylanmoqda? Talabalar sonining ko‘payishi ta’lim sifati avtomatik ravishda oshganini anglatmaydi. Aksincha, katta qamrov universitetlar zimmasiga yanada katta mas’uliyat yuklaydi.
     Sifatni baholashda ham qarashni o‘zgartirish zarur. Imtihondagi yuqori baho yoki diplomdagi ko‘rsatkichning o‘zi bitiruvchining haqiqiy tayyorgarligini to‘liq ifodalamaydi. U muammoni mustaqil hal qila oladimi, jamoada ishlaydimi, axborotni saralaydimi, o‘z fikrini asoslaydimi, yangi texnologiyani o‘zlashtira oladimi – zamonaviy mehnat bozori ana shu qobiliyat­larni sinab ko‘radi. Shuning uchun universitetda baholash tizimi ham bilimni qayta aytishdan ko‘ra, uni qo‘llash va yangi vaziyatda echim topishga yo‘naltirilishi kerak.
     Sifatning yana bir o‘lchovi – ilm-fanning ta’limga qay darajada kirib borishi. Professor-o‘qituvchi tadqiqot bilan shug‘ullansa, uning darsi ham yangilanadi? talaba esa tayyor bilimni emas, bilim qanday yaratilishini ko‘radi. Universitet ilmiy muhiti qanchalik kuchli bo‘lsa, ta’lim dasturlari ham shunchalik tez yangilanadi. Demak, ilmiy faoliyat va o‘quv jarayonini alohida ikki yo‘nalish emas, bir-birini oziqlantiradigan yagona tizim sifatida qurish talab etiladi.
     Respublika miqyosidagi islohotlarning hududiy ifodalaridan biri Chirchiq davlat pedagogika universitetining tashkil etilishi. Universitet tarixi 2017 yil 27 iyulda Toshkent viloyati Chirchiq davlat pedagogika instituti tashkil etilishi bilan boshlandi. Uning dastlabki vazifasi Toshkent viloyati ta’lim muassasalarini, ayniqsa, aniq fanlar va xorijiy tillar bo‘yicha yuqori malakali pedagoglar bilan ta’minlash edi.
     ChDPU misolida yana bir muhim tendentsiya ko‘rinadi, hududiy universitet faqat kadr tayyorlash nuqtasi bo‘lib qolmasdan, muayyan sohaning ilmiy va metodik markaziga aylanishi mumkin. Pedagogika universiteti uchun bu vazifa ayniqsa dolzarb, chunki uning atrofida maktablar, o‘qituvchilar, metodistlar va tadqiqotchilarning doimiy hamkorlik muhiti shakllanishi kerak. Universitet qanchalik ochiq va maktab bilan bog‘langan bo‘lsa, hududdagi ta’lim muammolariga shunchalik tez va asosli javob beradi. Shu sababli ChDPU taraqqiyotini bino, fakulьtet yoki talabalar soni bilan cheklab baholash to‘liq tasavvur bermaydi. Asosiy mezon uning pedagogik ta’lim mazmuniga qanday yangi g‘oya kiritayotgani, maktab bilan qanday ishlayotgani, yosh pedagogning kasbiy qiyofasini qanday o‘zgartirayotgani va ilmiy ishlanmani amaliyotga qanchalik tez olib chiqayotganidir.
     Bu qaror hududdagi real ehtiyojga javob bo‘ldi. Toshkent viloyatida maktablar tarmog‘i keng, pedagog kadrlarga talab yuqori edi. Yangi oliygoh bir tomondan mahalliy maktablar uchun kadrlar zaxirasini yaratdi, ikkinchi tomondan viloyat yoshlari uchun o‘z hududiga yaqin joyda oliy pedagogik ta’lim olish imkonini kengaytirdi.
     2022 yilda institut negizida Chirchiq davlat pedagogika universiteti tashkil etildi. Bu faqat maqom yoki nom o‘zgarishi emas, balki ta’lim yo‘nalishlarini kengaytirish, ilmiy tadqiqotlarni kuchaytirish va pedagogik innovatsiyalarni tizimli rivojlantirish uchun yangi bosqich bo‘ldi. Bugun universitet pedagogika, maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim, maxsus pedagogika, gumanitar, aniq va tabiiy fanlar, xorijiy tillar, san’at va boshqa sohalarda kadrlar tayyorlamoqda.    Axborot tizimlari va sun’iy intellekt kabi zamonaviy yo‘nalishlarning paydo bo‘lishi esa pedagogik ta’lim mazmunining kelajak ehtiyojlariga moslashayotganini ko‘rsatadi.
     ChDPU dastlab Toshkent viloyati ehtiyojlari uchun tashkil etilgan bo‘lsa, keyinchalik uning qabul geografiyasi respublika miqyosiga kengaydi. Bugun universitetda 22 mingdan ziyod talaba tahsil oladi va ular orasida mamlakatning turli hududlaridan kelgan yoshlar bor. Bu o‘zgarish ChDPUning vazifasi va mas’uliyati ham kengayganini anglatadi. Bu kengayish universitetning ichki muhitini ham o‘zgartirdi. Turli hududlardan kelgan talabalarning bir makonda tahsil olishi tajriba, madaniy muhit va pedagogik qarashlar almashinuvini kuchaytiradi. Qoraqalpog‘iston, Farg‘ona vodiysi, Samarqand, Buxoro yoki Surxondaryodan kelgan yoshlar maktab tizimidagi o‘ziga xos muammolarni ham o‘zi bilan olib keladi. Universitet shu orqali mamlakat maktablarining turli voqeliklarini yaxshiroq anglaydi va pedagog tayyorlashni bir hudud doirasida emas, respublika ehtiyojlari nuqtai nazaridan ko‘ra boshlaydi.
     Shu nuqtai nazardan ChDPUning respublika miqyosidagi vazifasi ikki tomonlama. Birinchidan, u turli hududlar uchun malakali pedagoglar tayyorlaydi. Ikkinchidan, mamlakat maktablaridagi ilg‘or tajriba va muammolarni bir joyda to‘plab, tahlil qilish imkoniga ega bo‘ladi. Agar bu tajriba ilmiy tadqiqotlar, metodik ishlanmalar va malaka oshirish das­turlariga aylantirilsa, universitetning ta’siri bitiruvchilar sonidan ancha keng bo‘ladi.
     Zamonaviy universitet talabaga faqat ma’ruza emas, izlanish muhiti ham berish kerak. ChDPUda axborot-resurs markazi, laboratoriyalar, raqamli platformalar, ilmiy to‘garaklar, akademik mobillik va innovatsion loyihalar ana shu muhitni shakllantirishga xizmat qiladi. Axborot-resurs markazi fondida 182 mingdan ziyod adabiyot mavjud bo‘lib, elektron va audiovizual resurslar ham talabalar ixtiyorida. Talabaga imkoniyat berishning eng muhim shartlaridan biri unga tashabbus uchun ishonch bildirishdir. Agar universitetda har bir g‘oya faqat yuqoridan beriladigan topshiriq sifatida qabul qilinsa, ijodkor mutaxassis shakllanmaydi. Talaba o‘z loyihasini taklif qilishi, xato qilishdan qo‘rqmasligi, natijasini qayta ko‘rib chiqishi va jamoa bilan ishlashi kerak. Startap, ilmiy to‘garak va loyiha faoliyatining qimmati ham shu erda: ular talabani passiv ijrochidan mas’uliyatni o‘z zimmasiga oladigan ishtirokchiga aylantiradi.
     Raqamli kompetentsiya pedagog uchun tobora muhim kasbiy sifatga aylanmoqda. Universitetda “Axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt” yo‘nalishining rivoj­lantirilishi ham shu ehtiyoj bilan bog‘liq. Pedagog sun’iy intellektdan ma’lumot qidirish vositasi sifatidagina emas, ta’limni individuallashtirish, o‘quv natijalarini tahlil qilish va raqamli resurslar yaratishda oqilona foydalana olishi kerak. Shu bilan birga, u axborotni tekshirish, akademik halollikni saqlash va texnologiya bilan inson omili o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashni ham bilishi zarur.
     Pedagogika universitetining haqiqiy qiymati uning auditoriyasida emas, maktab­ga qanday ta’sir ko‘rsatayotganida namoyon bo‘ladi. ChDPUda shakllangan “Pedagogik ta’lim innovatsion klasteri”ning mazmuni ham universitet, maktab, ilmiy tadqiqot va amaliyot­ni yagona tizimga birlashtirishdan iborat. Klaster yondashuvi yana bir muhim muammoni – universitet va maktab o‘rtasidagi axborot uzilishini kamaytiradi. Maktabda qaysi metodika ishlayapti, qaysi fan bo‘yicha o‘quvchilar qiynalyapti, yosh o‘qituvchi qanday kasbiy muammoga duch kelyapti – bu savollar universitetga tez etib borishi kerak. Xuddi shuningdek, universitetda yaratilgan yangi metodika ham yillab ilmiy hisobotlarda qolib ketmasdan, maktabga tez etib borishi lozim. Bu ikki tomonlama harakat bo‘lmasa, ta’lim va ilm-fan bir-biridan uzoqlashib ketadi.
     “Maktab-laboratoriya” maydonchalari bu g‘oyaning amaliy mexanizmi bo‘ldi. Talaba nazariy bilimini real maktab muhitida sinab ko‘radi, o‘quvchi bilan ishlaydi, pedagogik muammoni kuzatadi va unga echim izlaydi. Maktab esa faqat amaliyot o‘taydigan joy emas, tadqiqot maydoniga aylanadi. Muammo maktabdan olinadi, universitetda ilmiy tahlil qilinadi, echim ishlab chiqiladi va yana maktabda sinovdan o‘tkaziladi. Bu yondashuv bo‘lajak o‘qituvchini tayyor metodikani takrorlaydigan ijrochidan vaziyatni tahlil qiladigan va yangi echim topa oladigan mutaxassisga aylantiradi. Pedagogikada har qanday modelь, texnologiya yoki metodika oxir-oqibat bolaning ta’limiga qanday ta’sir qilgani bilan baholanishi kerak. Shuning uchun universitet ilmiy salohiyatining maktab muam­molariga yo‘naltirilishi ChDPU modelidagi eng muhim tamoyillardan biridir.
     Bugungi o‘quvchi kechagi o‘quvchi emas. U axborotni tez oladi, raqamli muhitda yashaydi, tanlovi ko‘p va savollari boshqacha. Demak, uning qarshisidagi pedagog ham fanini bilish bilan cheklanmaydi. U raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektdan mas’uliyatli foydalanadigan, tanqidiy va ijodiy fikrlaydigan, doimiy o‘rganadigan va yangi vaziyatga moslasha oladigan mutaxassis bo‘lishi kerak. Universitetning “Kelajak o‘qituvchisi” kontseptsiyasi ana shu kasbiy qiyofani belgilaydi. Unda texnologiya maqsad emas, ta’lim sifatini oshirish vositasi. O‘qituvchi sun’iy intellekt bergan javobni tekshiradi, o‘quvchini tayyor javobga emas, fikrlashga o‘rgatadi, darsni bolaning ehtiyojiga mos loyihalaydi va o‘z ustida doimiy ishlaydi.
     Bu kontseptsiya “Uchinchi o‘qituvchi” g‘oyasi bilan to‘ldiriladi. Ta’lim jarayonida faqat o‘qituvchi va o‘quvchi emas, muhitning o‘zi ham ta’sir ko‘rsatadi. Auditoriya, laboratoriya, kutubxona, jihozlar, raqamli resurslar, xavfsizlik va estetika talabaning fikrlashi, faolligi va ruhiy holatiga ta’sir qiladi. Shunday ekan, zamonaviy pedagog zamonaviy muhitda shakllanishi kerak. Rivojlantiruvchi, inklyuziv va xavfsiz ta’lim makoni – sifatning ajralmas qismi.
     Pedagogika universitetida natijani faqat bitiruvchilar soni bilan o‘lchab bo‘lmaydi. Universitetda berilgan ta’limning haqiqiy sinovi bitiruvchi maktabga borganda boshlanadi. U qanday dars o‘tyapti? O‘quvchini mustaqil fikrlashga o‘rgatyaptimi? Raqamli texnologiyadan maqsadli foydalanyaptimi? Maktab muhitiga qanday yangilik olib kiryapti? Asosiy mezon ana shu savollarga berilgan javobda.
     Bitiruvchining maktabdagi natijasini kuzatish universitet uchun qayta aloqa vazifasini bajaradi. Masalan, yosh pedagog raqamli darsni tashkil etishda qiynalsa, demak universitet dasturida shu kompetentsiyani kuchaytirish kerak. Agar u sinf boshqaruvi yoki ota-ona bilan muloqotda muammoga duch kelsa, bu ham ta’lim mazmuniga qaytishi lozim. Shunday mexanizm ishlasa, o‘quv dasturi qog‘ozdagi hujjat emas, maktab ehtiyoji bilan doimiy yangilanib turadigan tirik tizimga aylanadi.
     ChDPU bitiruvchisi zamonaviy metodika, raqamli kompetentsiya va tadqiqotchilik tafakkurini maktabga olib kirishi kerak. Universitetda yaratilgan ilmiy ishlanmalar ham maqola yoki dissertatsiya sahifalarida qolib ketmasdan, o‘qituvchi faoliyati va o‘quvchi natijasiga ta’sir qilishi lozim. Buning uchun olim, doktorant, magistrant, talaba va amaliyotchi o‘qituvchi o‘rtasida uzluksiz hamkorlik kerak.
     Shu nuqtai nazardan “ChDPU – maktab – bitiruvchi” aloqasi alohida ahamiyatga ega. Bitiruvchi universitetni tamomlagach, aloqa uzilmasligi, u yangi metodik ishlanmalar va kasbiy rivojlanish imkoniyatlaridan foydalanishi, maktabdagi yangi muammo va ehtiyojlarni esa universitetga qaytarib olib kelishi kerak. Bu aylanma aloqa universitetga ham o‘z dasturlarini real amaliyot asosida yangilash imkonini beradi.
     ChDPU tajribasini yagona zanjirda ifodalash mumkin: qamrov → imkoniyat → zamonaviy ta’lim muhiti → nazariya va amaliyot integratsiyasi → kasbiy, raqamli va tadqiqotchilik kompetentsiyalari → raqobatbardosh pedagog → maktab ta’limi sifati → jamiyat taraqqiyoti.
     Bu modelning muhim jihati natijani universitet devorlari bilan chegaralamaslikdir. Bir yaxshi pedagog yuzlab o‘quvchiga, ular orqali esa minglab oilalarga ta’sir qiladi. Shuning uchun pedagog tayyorlashga kiritilgan sarmoyaning samarasi bir ish joyi yoki bir diplom bilan o‘lchanmaydi? u keyingi avlodning bilimga munosabati, mustaqil fikrlashi va ijtimoiy faolligida davom etadi. Bu zanjirda har bir bo‘g‘in keyingi bosqich uchun zamin yaratadi. Qamrov yoshga eshik ochadi, imkoniyat uning salohiyatini rivojlantiradi, sifat raqobatbardosh pedagogni shakllantiradi, natija esa maktab va jamiyatda ko‘rinadi. Shuning uchun universitetdagi har bir yangi yo‘nalish, laboratoriya, ilmiy loyiha va pedagogik tashabbus oxir-oqibat o‘quvchiga etib borishi kerak.
     Shu jarayonda yana bir tamoyilni unutmaslik kerak: oliy ta’limdagi har qanday islohot inson taqdiriga borib taqaladi. Universitetga kirish imkoniyati kengayishi yoshning hayot rejasini o‘zgartiradi, sifatli ta’lim uning kasbiy yo‘lini belgilaydi, kuchli pedagog esa kelgusi avlod tafakkuriga ta’sir qiladi. Shu bois qamrov, imkoniyat, sifat va natijani alohida ko‘rsatkichlar emas, bir-birini to‘ldiruvchi yagona taraqqiyot zanjiri sifatida ko‘rish muhim. Bu zanjirning biror bo‘g‘ini zaif bo‘lsa, umumiy natija ham kutilgan darajaga etmaydi. Aksincha, har bir bosqich bir-birini quvvatlasa, oliy ta’lim mamlakatning eng kuchli ijtimoiy liftlaridan biriga aylanadi.
     Bugun biz oliy ta’limdagi islohotlarning yangi bosqichiga kirib kelyapmiz. Endi raqamlardan ko‘ra ularning mazmuni, imkoniyatlardan ko‘ra ularning samarasi, dip­lomdan ko‘ra bitiruvchining jamiyatdagi o‘rni ko‘proq ahamiyat kasb etadi. Bu qarash har bir universitetdan o‘z vazifasini aniqroq belgilashni talab qiladi. Pedagogika universiteti uchun esa bu vazifa yanada mas’uliyatli: u faqat bugungi maktab uchun emas, kelajak maktabining o‘qituvchisini tayyorlaydi. Shuning uchun ChDPU oldidagi strategik vazifa ham ravshan: keng qamrovni yuqori sifatga, yuqori sifatni esa maktabdagi real o‘zgarishga aylantirish. Bunda professor-o‘qituvchining ilmiy salohiyati, talabaning mustaqil fikrlashi, raqamli va sun’iy intellekt kompetentsiyalari, maktab bilan doimiy hamkorlik va ilmiy ishlanmalarning amaliyotga kirib borishi bir-biridan ajralmas bo‘lishi kerak.
     2016 yildan keyin O‘zbekiston oliy ta’limida boshlangan islohotlar qamrovni kengaytirishdan sifat va natijadorlikkacha bo‘lgan yangi taraqqiyot yo‘lini shakllantirdi. Chirchiq davlat pedagogika universiteti tajribasi esa bu jarayonning aniq ifodasidir: hududiy ehtiyoj uchun tashkil etilgan oliygoh bugun respublika miqyosida kadr tayyorlaydigan, ta’lim, ilm-fan va maktab amaliyotini birlashtiradigan pedagogik markazga aylanmoqda. Endi asosiy maqsad ko‘proq talabani qabul qilish emas, har bir yoshga o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarish imkonini berish va uni maktabga yangilik olib kira oladigan raqobatbardosh pedagog sifatida tayyorlashdir. Zero, pedagogika universitetining eng ishonchli natijasi diplomlar sonida emas, uning bitiruvchilari faoliyat yuritayotgan sinfxonalarda, o‘quvchilarning bilimi, tafakkuri va kelajakka ishonchida namoyon bo‘ladi.