Samarqand – asrlar osha sayohat: tarix, madaniyat va ilhom!
Rus adabiyotshunosligi kafedrasining «Ona tili va adabiyoti: rus tili va adabiyoti» ta’lim yo‘nalishi IV bosqich talabalari O‘zbekistonning eng qadimiy va go‘zal shaharlaridan biri – boy tarix, betakror me’morchilik va ko‘p asrlik madaniy an’analarga ega Samarqand shahriga ma’rifiy sayohat uyushtirdilar.
Sayohatda jami 30 nafar talaba ishtirok etdi. Ekskursiya dasturi ular uchun mamlakatimizning tarixiy o‘tmishiga nazar tashlash, me’morchilikning nodir obidalari bilan yaqindan tanishish hamda Samarqandning Sharq ilm-fani, madaniyati va sivilizatsiyasining eng muhim markazlaridan biri sifatidagi ahamiyatini chuqurroq anglash uchun ajoyib imkoniyat bo‘ldi.
Sayohatning muhim qismlaridan biri Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasiga tashrif bo‘ldi. Talabalar islom olamining buyuk olimi, muhaddis Imom al-Buxoriyning hayoti va faoliyati, uning diniy ilm-fan hamda ma’rifat an’analarining rivojiga qo‘shgan hissasi bilan tanishdilar. Majmuaning me’moriy bezaklari, mahobatli gumbazlari, nafis naqshlari va sokin muhiti ularda chuqur taassurot qoldirdi.
Tashrif dasturida alohida o‘rin tutgan maskanlardan biri Amir Temur davrining eng buyuk me’moriy yodgorliklaridan biri – Go‘ri Amir maqbarasi bo‘ldi. Ekskursiya davomida talabalar maqbaraning bunyod etilish tarixi, me’moriy xususiyatlari va Temuriylar sulolasi tarixiy merosidagi o‘rni haqida ma’lumot oldilar.
Samarqandning tarixiy merosi bilan tanishish shaharning boshqa mashhur diqqatga sazovor joylariga tashrif bilan davom etdi. Ulug‘bek, Sherdor va Tillakori madrasalarini o‘z ichiga olgan muhtasham Registon maydoni talabalarga me’morchilik, ilm-fan, ta’lim va san’atning betakror uyg‘unligini namoyon etdi. Ayniqsa, mahobatli peshtoqlar, rang-barang koshinkor mozaikalar va sharqona naqshlarning boyligi katta taassurot uyg‘otdi.
Ekskursiya dasturining navbatdagi manzili Amir Temurning Hindiston yurishidan so‘ng uning farmoni bilan bunyod etilgan Bibixonim masjidi bo‘ldi. O‘z davrida u islom olamidagi eng yirik masjidlardan biri hisoblangan. Talabalar ushbu muhtasham inshootning qurilish tarixi, me’moriy yechimi va u bilan bog‘liq rivoyatlar bilan tanishdilar. Mahobatli peshtoqlar, ulkan gumbazlar, nafis naqshlar va betakror koshinkor bezaklar Temuriylar davridagi bunyodkorlik ishlarining ko‘lamidan dalolat beradi.
Sayohatning unutilmas manzillaridan yana biri – tarixi bir necha asrlarni qamrab olgan noyob nekropol, Shohi Zinda me’moriy majmuasi bo‘ldi. Talabalar majmuaning shakllanish tarixi, u bilan bog‘liq rivoyatlar va me’moriy xususiyatlar haqida ma’lumot oldilar. Ayniqsa, ajoyib mayolika panellari, o‘yma terrakota, mozaikalar hamda moviy va feruza ranglardagi koshinlar bilan bezatilgan maqbaralar katta qiziqish uyg‘otdi. Shohi Zinda haqli ravishda O‘rta Osiyo o‘rta asr san’atining eng yorqin namunalaridan biri hisoblanadi.
Ekskursiya davomida talabalar Samarqand nafaqat boy tarixiy o‘tmishga ega shahar, balki me’moriy obidalar, san’at asarlari va ma’naviy an’analarda mujassam bo‘lgan insoniyat madaniyatining o‘ziga xos yilnomasi ekaniga amin bo‘ldilar. Har bir tarixiy obida yangi bilimlar eshigini ochib, Sharq sivilizatsiyasining o‘ziga xos xususiyatlari va jahon madaniyatiga qo‘shgan hissasini yanada chuqurroq anglashga yordam berdi.
Bo‘lajak pedagog-filologlar uchun bunday ma’rifiy sayohatlar alohida ta’limiy va tarbiyaviy ahamiyatga ega. Tarixiy obidalar bilan tanishish talabalarning dunyoqarashini kengaytirish, estetik didini rivojlantirish, madaniy merosga hurmat tuyg‘usini shakllantirish hamda tarix, til, adabiyot va san’at o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglashga xizmat qiladi.
Talabalarning auditoriyadan tashqaridagi jonli muloqoti ham sayohatning muhim jihatlaridan biri bo‘ldi. Birgalikda taassurotlar almashish, ko‘rilgan obidalarni muhokama qilish va yurtimiz tarixiga yangicha nigoh bilan qarash imkoniyati ushbu sayohatni nafaqat mazmunli, balki talabalarni yanada jipslashtirgan unutilmas voqeaga aylantirdi.
Galereya