Statistika
QR kod:
To‘liq tavsif
Statistika — jamiyat, iqtisodiyot, ta’lim, demografiya, ishlab chiqarish va boshqa sohalarda sodir bo‘ladigan ommaviy hodisa hamda jarayonlarni miqdoriy va sifat jihatdan o‘rganadigan fan va amaliy faoliyat sohasi hisoblanadi. U muayyan hodisalar haqidagi ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash, tizimlashtirish, umumlashtirish, tahlil qilish va natijalarni ilmiy talqin etishni o‘z ichiga oladi.
Statistik tadqiqot jarayoni, odatda, statistik kuzatishdan boshlanadi. Bunda tadqiqot obyekti bo‘yicha zarur birlamchi ma’lumotlar yig‘iladi. Keyingi bosqichda olingan ma’lumotlar tekshiriladi, guruhlarga ajratiladi va umumlashtiriladi. Shundan so‘ng mutlaq va nisbiy miqdorlar, o‘rtacha ko‘rsatkichlar, variatsiya ko‘rsatkichlari, dinamika qatorlari, indekslar, korrelyatsiya va regressiya kabi statistik usullar yordamida ma’lumotlar tahlil qilinadi.
Statistik tahlilning muhim jihati shundaki, u faqat mavjud raqamlarni ko‘rsatish bilan cheklanmaydi. Statistik usullar yordamida hodisalar o‘rtasidagi bog‘liqliklar, rivojlanish tendensiyalari, o‘zgarish sur’atlari va muayyan qonuniyatlarni aniqlash mumkin. Shu sababli statistika ilmiy tadqiqotlarda gipotezalarni tekshirish, tajriba natijalarini baholash va olingan natijalarning ishonchliligini asoslashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Statistik ma’lumotlarni taqdim etishda jadval, diagramma, grafik va boshqa ko‘rgazmali vositalardan foydalaniladi. Bu katta hajmdagi ma’lumotlarni ixcham va tushunarli shaklda ifodalash, ko‘rsatkichlarni o‘zaro taqqoslash hamda ularning o‘zgarish dinamikasini aniq ko‘rsatish imkonini beradi.
Umuman olganda, statistika real jarayon va hodisalarni raqamli ma’lumotlar asosida obyektiv baholash, mavjud holatni aniqlash, rivojlanish tendensiyalarini o‘rganish hamda ilmiy asoslangan xulosalar chiqarishga xizmat qiladi. Shu jihatdan statistik tahlil ilmiy-tadqiqot ishlarining muhim metodologik vositalaridan biri hisoblanadi.
