Fan va axborot hozirgi zamondagi o‗sish sur‘ati va hajmi 20-30 yil oldingi ularning
holatidan keskin farq qiladi bu esa o‗z-o‗zidan zamonaviy axborot oqimini o‗zlashtirish,
ilmiytadqiqot malakalari, individual va mustaqil ishlash, ilmiy-texnikaviy axborotlar va o‗quv-ilmiy
adabiyotlar bilan ishlash ko‗nikmalarini rivojlantirish imkoniyatini ta‘minlashi lozim bo‗ladi. Zamonaviy fanning ko‗chkisimon rivoji natijasida fan daraxti paydo bo‗ldi. Shuning uchun
kadrlar tayyorlovchi tizim original va noan‘anaviy fikrlash qobiliyatini, o‗z ustida tizimli va
mashaqqat bilan ishlash malakalarini rivojlantirishi lozim. O‗quvchi ajablana olishi, hayratlana
olishi lozim, shundagina u boshqalarni o‗zining ijodiy mehnati bilan hayratlantira oladi.
Fanning ko‗chkisimon rivoji va shu qonuniyat bilan o‗suvchi ilmiy-texnikaviy axborot,
axborotni uzatish va qayta ishlash tezligini oshirishga olib keladi, uning asosida esa kompyuter
texnikasi yotadi. Zamonaviy axborot tizimlaridan foydalanishni, o‗qitishni individuallashtirishsiz
tasavvur qilib bo‗lmaydi. Shunday ekan, zamonaviy o‗qitish tizimining markaziy o‗zagi – o‗qitishni
individuallashtirishdir. Shuning uchun o‗qitishni individuallashtirish, mustaqil ta‘lim, masofaviy
o‗qitish tizimi texnologiyalarini ishlab chiqish va o‗zlashtirish dolzarb masalaga aylanib qoldi.
Muhandislik yechimlar turining keskin ortishi va jadallashuvi oliy ma‘lumotli mutaxassislar
tayyorlovchi tizimda ishlab-chiqarish, texnika texnologiyaning uzluksiz o‗zgarib turuvchi sharoitiga
zudlik bilan moslashuvchanlikni shakllantirishga yo‗naltirilishini taqozo etadi. Ular bilimlar
harakatlanuchanligi, tanqidiy fikrlash, ijod va kasbiy faoliyatida epchillik kabi xususiyatlarga ega
bo‗lishi lozim.
Ilmiy-texnik taraqqiyot jadallashuvi sharoitida uning yuksalib boruvchi talablariga javob
beradigan mutaxassislarni oliy maktabda tayyorlash uchun o‗qitishni jadallashtirish, o‗qitishda
inson organizmining, uning ongini butun imkoniyatlaridan to‗la foydalanish zaruratini keltirib
chiqaradi. Ya‘ni, timsolli-tomosha o‗qitishni jadallashtirish lozim, bu esa, o‗qitish jarayonida
axborotlar berishda, o‗quv materialini tizimlash va turkumlash usullari, o‗qitishni kompyuterlash,
o‗quv televideniyasidan foydalanish kabilarni anglatadi. - Har bir odam tabiatan individumdir, ya‘ni
u faqat o‗ziga xos o‗qish va o‗rganishdagi zehni, qobiliyatiga ega bo‗ladi. Demak, zamonaviy
o‗qitish
tizimining vazifasi o‗quvchining individual qobiliyatini hisobga olish va
rivojlanishtirishdan iborat bo‗lishi kerak.
Shu va shunga o‗xshash taraqqiyot kadrlar tayyorlash tizimiga tegishli talablarni qo‗ya
boshladi va mamalakatimiz ta‘lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlarning tub negizida ana
shunday muammolarni hal etish, ta‘limda ilg‗or innovatsion texnologiyalarni joriy etish va ularni
samarali qo‗llash, kadrlar sifati va salohiyati zamon talablari darajasida bo‗lishiga erishish
masalalari yotadi.
Bugungi kunda pedagogika sohasida yangi ilmiy yo‗nalish - pedagogik innovatsiya va ta‘lim
jarayonini yangilash g‗oyalarining paydo bo‗lishi natijasida pedagogning pedagogik faoliyatida
ham yangi yo‗nalish «pedagogning innovatsion faoliyati» tushunchasi paydo bo‗ldi. Pedagogikada
innovatsiya, innovatsion faoliyat, innovatsion pedagogika, ta‘limda innovatsion jarayonlarni
boshqarish kabi tushunchalar kirib keldi va bu tushunchalar ta‘lim tizimini texnologiyalashtirish,
pedagogik texnologiyalarni ta‘lim tizimiga kiritish orqali ta‘lim tizimini isloh qilish, ta‘lim
samaradorligini oshirish, shaxs ijtimoiylashuvini ta‘minlash, bu borada muayyan muvaffaqiyatlarga
erishish uchun ta‘lim jarayonida bolaga do‗stona munosabatlarni shakllantirishga urinish natijasida
vujudga keldi.
O‗qituvchining faol, samarali faoliyat ko‗rsatishiga yo‗naltirilgan ta‘lim jarayonining
metodik ishlanmasidan farqli ravishda, ta‘lim jarayonini faollashtirish va jadallashtirishga
yo‗naltirilgan pedagogik texnologiyalari ta‘lim oluvchilarga qaratiladi, shuningdek, ularning
shaxsiy va o‗qituvchi bilan birgalikdagi faoliyatini hisobga olgan holda o‗quv materiali
o‗zlashtirishga sharoit yaratadi, ta‘lim-tarbiyasi butun mashg‗ulot davomida o‗quvchilarning
faolligi va qiziquvchanligini muntazam ravishda rivojlantirib borish maqsadini ko‗zda tutadi, o‗quv
omillarini yaratishga asoslangan pedagogik texnologiya talablarini o‗quv yoki ishlab chiqarish
faoliyatiga tezkor jalb qilish imkonini beradi. Aks holda, zaif, yetarli darajada tushunarli bo‗lmagan
yoki aniq natijani ko‗zlanmagan topshiriqlar mashg‗ulotning samarasiz yakunlanishiga olib kelishi
mumkin.
Bugungi kunda bir qator o‗quvchilarning o‗quv va ijodiy faolliklarini oshiruvchi hamda
ta‘lim-tarbiya jarayonining samaradorligini kafolatlovchi pedagogik texnologiyalarni tashkil
etuvchi metodlar interfaol metodlar nomi bilan yuritilmoqda. Ta‘lim
jarayonini
faollashtirish
va jadallashtirishga yo‗naltirilgan pedagogik
texnologiyalarni qo‗llash orqali bo‗lajak mutaxassislarni mavjud pedagogik qonuniyatlar va aniq
shart-sharoitga, asosan ta‘lim-tarbiya jarayonini loyihalash samarali metod va vositalarni tanlashga
o‗rgatishdan, pedagogik texnologiya, pedagogik jarayonni loyihalash, ta‘lim-tarbiya maqsadi,
mazmunini va optimal metodlarini qo‗llash ko‗nikma va malakalarini shakllantirish, pedagogik
diognostika qobiliyatini o‗stirishdan yoki ta‘limga kompetentli yondoshuvni tashkil etishdan iborat.
Ta‘lim
jarayonini
faollashtirish
va jadallashtirishga yo‗naltirilgan pedagogik
texnologiyalarning o‗ziga xosligi shundaki, ular faqat pedagog va o‗qituvchilarning birgalikda
faoliyat ko‗rsatishi orqali amalga oshiriladi. Bunday pedagogik hamkorlik jarayoni o‗ziga xos
xususiyatlarga ega bo‗lib, ularga:
o‗quvchining dars davomida befarq bo‗lmaslikka, mustaqil fikrlash, ijod qilish va izlanishga
jalb etilishi;
o‗quvchilarning o‗quv jarayonida fanga bo‗lgan qiziqishlarini doimiyligini ta‘minlanishi;
o‗quvchilarning fanga bo‗lgan qiziqishlarini mustaqil ravishda har bir masalaga ijodiy
yondoshgan holda kuchaytirilishi;
pedagog va o‗quvchilarning hamkorlikdagi faoliyatini doimiy ravishda tashkil etishlari
kiradi.
Ko‗rinib turibdiki, o‗qituvchining ta‘limga kompetentli yondoshuvi o‗quvchilarning ham
tayanch va fanga oid kompetensiyalarini shakllantiradi.
O‗quvchi shaxsi, uning mustaqil bilish faoliyati ta‘lim jarayonida rivojlanib borishi tufayli
ta‘lim metodlarini takomillashtirishga ehtiyoj tug‗iladi. Shu tariqa ta‘lim jarayonini mazmunan
umumlashtirish konsepsiyasi, ta‘limni algoritmlashtirish, muammoli ta‘lim, aqliy faoliyatni
bosqichlab shakllantirish nazariyasi, ta‘limda hamkorlik faoliyati kabi g‗oyalar yuzaga keladi. Bu
hol avtoritar pedagogika o‗z o‗rnini hamkorlik pedagogikasiga berishini taqozo etadi. Endi
o‗qituvchi o‗quvchining rahnomosi, eng yaqin odami, hamdardi. Shuning uchun ham ta‘lim
jarayoniga pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar jadal suratlar bilan kirib bormoqda.
Ta‘limda interfaol metod- bu o‗quvchi bilan o‗qituvchi o‗rtasida ta‘limni o‗zlashtirish
munosabatlarini yanada kuchaytirish, faollashtirish demakdir.