Raqamli Biznes Modellari
QR kod:
Raqamli biznes modellari — zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish asosida mahsulot va xizmatlarni yaratish, ularni iste’molchiga yetkazish, mijozlar bilan munosabatlarni tashkil etish va daromad olish mexanizmlarini belgilovchi biznes yuritish shaklidir.
Raqamli biznes modelining asosiy xususiyati biznes jarayonlarida internet, mobil texnologiyalar, bulutli xizmatlar, sun’iy intellekt, katta hajmdagi ma’lumotlar (Big Data), elektron to‘lov tizimlari va turli raqamli platformalardan foydalanilishidir. Bu texnologiyalar korxonalarga xarajatlarni kamaytirish, xizmat ko‘rsatish tezligini oshirish, kengroq auditoriyaga chiqish va mijozlarga individual xizmatlarni taklif qilish imkonini beradi.
Raqamli biznes modellarining asosiy turlariga elektron tijorat (E-commerce), platforma modeli, obuna (Subscription), Freemium, reklama asosidagi model, Marketplace, Software as a Service (SaaS) va On-demand xizmatlar kiradi.
Elektron tijorat modelida mahsulot yoki xizmatlar internet orqali sotiladi. Platforma va Marketplace modellarida esa raqamli tizim sotuvchi va xaridorlarni yagona muhitda birlashtiradi. Obuna modelida mijoz xizmatdan foydalanish uchun ma’lum davr oralig‘ida doimiy to‘lov amalga oshiradi. Freemium modelida xizmatning asosiy imkoniyatlari bepul taqdim etilib, qo‘shimcha yoki kengaytirilgan funksiyalar pullik bo‘ladi. Reklama modelida asosiy daromad reklama beruvchilardan olinadi. SaaS modelida dasturiy mahsulot internet orqali xizmat sifatida taqdim etiladi.
Raqamli biznes modellarining an’anaviy biznesdan muhim farqlaridan biri — geografik chegaralarning kamayishi va biznesni tez kengaytirish imkoniyatidir. Korxona jismoniy savdo nuqtalarini ko‘paytirmasdan turib internet orqali ko‘plab mijozlarga xizmat ko‘rsatishi mumkin. Shuningdek, mijozlarning xatti-harakatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni tahlil qilish orqali talabni aniqlash, individual takliflar yaratish va boshqaruv qarorlarini samaraliroq qabul qilish imkoniyati paydo bo‘ladi.
Umuman olganda, raqamli biznes modellari korxonalarga zamonaviy texnologiyalar yordamida yangi qiymat yaratish, mijozlarga qulay va tezkor xizmat ko‘rsatish, biznes jarayonlarini avtomatlashtirish hamda raqobatbardoshlikni oshirish imkonini beradigan zamonaviy biznes yuritish mexanizmi hisoblanadi.
